Over kindsoldaten wordt vaak beweerd dat ze, vanwege hun gewelddadige verleden, voor het leven verloren zijn. Sommigen van hen hebben tientallen moorden gepleegd, mensen gemarteld, vrouwen verkracht en andere gruweldaden verricht. Dat is inderdaad schokkend, maar ex-kindsoldaten zijn meer dan hun geweer en hun geweldsdaden. Door middel van uitgebreid veldwerk, waarbij onze onderzoekers maanden achtereen tussen de ex-kindsoldaten leven, ondervond Mind to Change dat ex-kindsoldaten nadrukkelijk géén geweldsmachines zijn, die zich alleen nog maar door geweld en agressie kunnen handhaven in de maatschappij. Veruit de meesten van de jongens hadden geen andere keuze dan de wapens op te pakken. Ieder van hen heeft zijn eigen, persoonlijke verhaal.

Ook het idee dat ex-kindsoldaten wel gebukt moéten gaan onder de psychologische trauma’s berust niet op de werkelijkheid in Sierra Leone. Sommigen van hen zijn in meer of mindere mate getraumatiseerd, maar anderen hebben de oorlog achter zich weten te laten en functioneren prima in de samenleving. Wat ze allen echter met elkaar gemeen hebben is het gevoel in de steek gelaten te zijn en nergens terecht te kunnen met hun problemen. Velen hebben beide ouders verloren tijdens de oorlog en staan er helemaal alleen voor. Omdat hen te vaak valse beloften zijn gedaan, durven ze niemand in vertrouwen te nemen. Vaak wonen ze in bij vreemden waar ze zwaar huishoudelijk werk moeten doen in ruil voor onderdak. In sommige gevallen is een maaltijd per dag inbegrepen, maar in de meeste gevallen moeten ze er na hun school of werk nog eens op uit om geld bij elkaar te sprokkelen voor voedsel. Hun situatie is schrijnend.

Ondanks de grote druk en de barre levensomstandigheden zijn de meeste ex-kindsoldaten vastbesloten iets van hun levens te maken. Dat is bewonderenswaardig als je je bedenkt dat ze geen enkele zekerheid hebben dat ze hun school af kunnen maken, of morgen werk zullen kunnen vinden.  Het zijn de stress en de uitzichtloosheid, en het gevoel niets te verliezen te hebben, die sommige ex-kindsoldaten de criminaliteit in duwt. Dat is niet alleen voor henzelf een probleem, maar ook voor de samenleving. Mensen die jarenlang gebukt zijn gegaan onder de burgeroorlog zijn daarom nog steeds bang dat ex-kindsoldaten het land kunnen destabiliseren, omdat ze simpelweg niets te doen hebben. Om hun leven meer stabiliteit en een toekomstperspectief te geven, heeft Mind to Change ten doel schoolgeld, vaardigheidstraining, kleine ondernemingen, basisvaardigheden, examen- en lesmateriaalgelden voor deze jongens te betalen. Als ze iets te verliezen hebben, blijven ze op het rechte pad, zo heeft ons onderzoek uitgewezen, en dat is voor ex-kindsoldaat en maatschappij de enige weg vooruit.